Merz podczas noworocznego spotkania z niemieckimi przedsiębiorcami mówił, że jeśli Europa „przywróci pokój i wolność” poprzez znalezienie równowagi w stosunkach z Rosją, to będzie to krok ku lepszej przyszłości. Ta wypowiedź padła na tle starań o złagodzenie napięć geopolitycznych w Europie. Jednak prof. Nowak ostrzega, że takie sformułowania mogą być podatne na manipulację – czego przykładem była rosyjska propaganda, która natychmiast przedstawiła Merza w świetle pragnienia „powrotu najlepszych czasów” partnerstwa z Moskwą.
Dla historyka kluczowe jest zrozumienie, że rosyjska ideologia i geopolityka nie są jedynie taktycznymi narzędziami Putina, lecz mają głębokie korzenie historyczne. W wywiadzie dla portalu Fronda.pl Nowak podkreślał, że „ideologia «ruskiego miru» ewoluuje w kierunku uniwersalizmu opartego na walce z neokolonializmem Zachodu” i że propaganda Kremla wykorzystuje te narracje, by dzielić Zachód i osłabiać jego spójność.
Historyk wyraźnie ostrzegał też przed błędnym postrzeganiem relacji rosyjsko-zachodnich jako naturalnej osi współpracy:
„Rosja jest przedstawiana jako naturalny partner, choć jej imperializm udowodnił, że nie zadowoliła się tylko Wschodem. Dla Rosjan posiadanie kontroli nad Niemcami zawsze było jasnym celem” – mówił Nowak, zaznaczając jednocześnie, że Zachód często zapomina o tym, jak głęboko zakorzenione są te dążenia.
Profesor przypomina również, że historia relacji rosyjsko-niemieckich nie jest jednowymiarowa. W wywiadach podkreślał, że niemiecka elita polityczna często nadal żyje mentalnymi schematami sprzed epoki II wojny światowej, które na nowo przysłaniają prawdziwe interesy państw Europy Środkowej. Takie ujęcie – kontynuuje prof. Nowak – pomija głos krajów takich jak Polska, które geograficznie i historycznie stoją na pierwszej linii konfrontacji z agresywną polityką Moskwy.
Historyk ostrzega, że „reset” z Rosją może być nie tylko błędem strategicznym, ale wręcz powrotem do starych politycznych nawyków, które w przeszłości prowadziły do tragedii. Argumentuje, że wojujący reżim rosyjski bazuje na własnej wersji historii i ideologii, która ukazuje Zachód jako wroga i zachęca do podziałów między państwami demokratycznymi.
Z tych właśnie względów prof. Nowak apeluje o ostrożność i pamięć historyczną, wskazując, że „nie wolno nam zapomnieć prawdy o imperializmie rosyjskim i jego konsekwencjach dla Europy Środkowej” – a każdy pomysł na reset stosunków z Moskwą powinien być analizowany przez pryzmat doświadczeń historycznych, a nie krótkoterminowych korzyści politycznych.
